BÜYÜK HUN İMPARATORLUĞU HAKKINDA KISA BİLGİ
Türk tarihinde büyük hakanlar ile büyük devletlerin ortaya çıkışı ya halkın bir tepkisi sonucu ya da milletin patlaması sonucu ortaya çıkar.Çin hükümdarının Çin’in kuzeyinde yaşayan Hunlar’a büyük bir darbe vurmuştur. Ve buradaki zengin otlaklarda yaşayan Hunlar kuzeye göç etmek zorunda kalmışlardır. İşte Mete’nin ortaya çıkmasına sebep olan olay budur. Mete Tuman Hanın oğludur Yüeçiler, Hunların güneyinde, Çini orta asyaya bağlayan yollar ve ticaret şehirleri üzerinde yaşıyorlardı.
Mete’nin tümen komutanlığı: Mete Yüeçerilerden kurtulduktan sonra ülkesine geldiğinde tümen komutanlığı yapmaya başladı. Mete tümen komutanı iken askerlerini eğitmek için bir ıslık çalan bir ok icat etti Mete bu oku hangi yöne doğru çevirirse askerleri de o yöne doğru ok atacaklardı. Bunda herhangi bir şüphe olursa şüphe edenin başı kesilecektir. Mete bir gün bu okunu en sevdiği atının üzerine doğrultu ve askerlerinin bir kısmı da bütün oklarını ata atılar, terettüt de düşenlerin ise başı kesildi, yine bir gün Mete okunu en sevdiği cariyesi/eşinin üzerine attı ve yine askerlerinin bir kimi Mete’ye uydu terettüt edenlerin başı kesildi. Mete bu kez de okunu babasının üzerine doğrulttu. Askerlerinin hepside oklarını o yöne doğru fırlattılar. Mete’nin babası öldükten sonra Mete hakan oldu.
Hun devlet anlayışında vatan: Vatan kanla yuğrulmuş bir toprak parçasıdır. Hunların sonraki tarihinde de ben atamdan kalan toprağı başkasına veremem diyen hakanlar görülmüştür. Göktürk yazıtları da türkün yeri ve suyu demekle, bu vatan anlayışını anlatmışlardır.
Mete’nin başa geçtiğini öğrenen düşmanları bir savaş bahanesi aradılar ve Mete’den babasının atını istediler Mete kurultayı topladı ve kurultay atın verilmesini istemediler. Mete’de komşumuzdan bir atı mı esirgeyeceğiz dedi ve atı gönderdi. Daha sonra düşmanları Mete’den en sevdiği cariyesini istediler Mete’de onların bu istediklerini kabul etti. Daha sonra düşmanları Mete’den iki ülke içinde fazla bir önem taşımayan bir çöl toprağını istediler Mete yine kurultayı topladı kurultay üyeleri toprağın verilmesini istediler. Mete’de şiddetle “at ve kadın bana ait şeylerdi, ama toprak millete ait bir şeydir” dedi ve kurultay üyelerine şiddetle karşı çıktı ve bu isteği kabul edenlerinin başlarını hemen oracıkta kestirdi. Ve daha sonra düşmanlarının üzerine sefer düzenledi ve büyük bir yenilgiye uğrattı.