Kültür Pasaji

UYGURLAR HAKKINDA KISACA BİLGİ
Uygur adının manası, “şahin sür’ati ile dolaşan, hücum eden “ diye açıklanmaktadır. Uygurlar Çin kaynaklarında Hunların nesilleri olarak gösterilirler. Efsaneye göre Hun hükümdarının kızıyla bir kurttan türemişlerdir. Çin kaynaklarına göre, Uygurlar sayı bakımından pek kalabalık değillerdi. Fakat çok kabiliyetli ve cesur idiler. Yüksek tekerlekli arabaları vardı. Göçlerde ve harplerde bu arabalarına çok güvenirlerdi.
BÖGÜ KAĞAN DÖNEMİ: 759 Yılında Moyençor kağan ölünce yerini oğlu Bögü Kağan aldı. Bögü, kağan olduğu zaman Çin’de karışıklık vardı. İsyanlar devam ediyordu. Çin imparatoru Uygurlardan yardın istedi. Çin isyanını başlatan reis Çin imparatorundan önce davranarak hep birlikte bu karışıklıktan istifade etmeyi teklif etti. Bu sebeple Bögü kağan Çin elçisine çok kötü davrandı. Eskiden beri Orta Asya Türk kavimleri arasında bulunan bir inanca göre; Güney Çin sıcak ve rutubetli bir iklime sahipti. Bozkır hayatına alışmış olan Türk kavimleri bu toprakları ele geçirseler bile uzun zaman hakimiyet kuramıyorlardı. İklimin ve Çin politikasının tesiriyle yumuşayarak Çinlileşirlerdi. Bögü kağan, P’u-ku Huai-en’in düşüncesinin etkisinde kalarak mani oldu. Bögü Kağanın Çin’deki ayaklanmaları bastırmada katkısından dolayı Çin imparatoru Kağan’a her sene 2000 ailenin gönderecekti. Çin imparatoru T’ai’tsung’nın ölümünden sonraki iktidar zayıflığı sırasında kağan Çin’e akın yapmağa teşvik edildi. Uygur veziri bu fikirde değildi. Çin ele geçirilse bile orada hakimiyet zordu. Bu düşünce ile Bögü Kağan’a mani olmağa çalıştı. Bögü Kağan vezirini dinlemeyince oda hem kağanı hem de onu harbe teşvik edenleri öldürdü. Alp Kutluk Bilge Kağan ismiyle tahta geçti.
UYGURLARDA MANİHEİZM ETKİSİ
Bögü Kağan Çin’de yaptığı harpler sırasında mani rahipleriyle temas etmiş ve onları Uygur ülkesine davet etmişti. Maniheizm, İran kökenli aydınlıkla, karanlığın iyilikle-kötülüğün, varlıkla-yokluğun mücadelesinden doğan bir inançtır. Mani dinine inanlar günde bir defa oda akşamları yemek yiyorlardı. Et, süt yumurta gibi hayvani gıdalar yasaktır. Maniheizm bir tüccar ve şehirli dinidir. Onun muharip ruhları gevşettiğine inanılırmış.